TikTok moet zijn algoritme van Brussel aanpassen

Op 6 november 2026 zette Brussel TikTok opnieuw onder druk. De Europese Commissie vindt voorlopig dat het aanbevelingssysteem van de app de Europese Digital Services Act overtreedt. Het probleem zit niet alleen in afzonderlijke video's, maar vooral in wat TikTok daarna blijft aanbevelen. Gebruikers kunnen zo in een eindeloze stroom vergelijkbare en soms schadelijke video's terechtkomen.

De Commissie noemt dit het rabbit hole effect. Wie meerdere video's over somberheid, eenzaamheid of lichaamsbeeld bekijkt, krijgt steeds meer vergelijkbare inhoud voorgeschoteld. Vooral minderjarigen en kwetsbare volwassenen lopen daarbij risico.

Brussel richt zich op de For You feed

De For You feed is het scherm waarop TikTok persoonlijke video's aanbeveelt. Het algoritme kijkt naar wat je bekijkt, waarop je reageert en welke inhoud je langer vasthoudt. Vervolgens probeert het te voorspellen welke video je hierna wilt zien.

Dat systeem maakt TikTok aantrekkelijk. Je hoeft niet zelf naar nieuwe video's te zoeken. De app vult de stroom automatisch aan. Maar precies daar ziet Brussel een probleem.

Wie een paar video's over afvallen bekijkt, kan daarna steeds meer video's over gewicht, uiterlijk en diëten krijgen. Wie inhoud over verdriet of eenzaamheid bekijkt, kan in een vergelijkbare stroom belanden. De aanbevelingen kunnen daardoor een onderwerp steeds verder versterken.

De Commissie stelt dat TikTok de risico's daarvan onvoldoende heeft beoordeeld en niet genoeg maatregelen heeft genomen om schade te beperken. Het gaat dus om de werking van het systeem, niet om één video die toevallig online staat.

Het algoritme kan een tunnel van vergelijkbare video's bouwen

Een aanbevelingssysteem leert van gedrag. Als je een video helemaal afkijkt, terugspoelt of erop reageert, kan het systeem dat interpreteren als interesse. Daarna verschijnen vaker video's die op dat onderwerp lijken.

Dat hoeft niet altijd verkeerd te zijn. Wie graag kookvideo's kijkt, vindt het waarschijnlijk prettig om meer recepten te zien. Maar bij gevoelige onderwerpen ligt dat anders. Herhaalde blootstelling aan inhoud over zelfbeeld of mentale problemen kan de kijker verder een bepaalde richting induwen.

De Commissie noemt vooral somberheid, isolatie en lichaamsbeeld als voorbeelden. Het risico is groter bij mensen die al kwetsbaar zijn. Bij minderjarigen speelt bovendien mee dat zij nog volop hun zelfbeeld en online gewoonten ontwikkelen.

Wat betekent dat? Een rabbit hole is een digitale fuik. Je bekijkt één onderwerp en het algoritme blijft vergelijkbare inhoud aanbieden. Daardoor wordt het lastiger om uit die stroom te komen of andere onderwerpen te ontdekken.

De knop Niet geïnteresseerd lost het probleem niet op

TikTok biedt gebruikers al mogelijkheden om hun feed te beïnvloeden. Je kunt bijvoorbeeld aangeven dat je een video niet interessant vindt. Ook bestaan er instellingen voor schermtijd en ouderlijk toezicht.

Volgens de Europese Commissie zijn die maatregelen niet voldoende. De knop om inhoud af te wijzen zou niet genoeg invloed hebben op de aanbevelingen. De Commissie wil dat TikTok meer gewicht geeft aan voorkeuren die gebruikers zelf aangeven.

Ook moet het platform minder zwaar leunen op kijktijd als signaal voor nieuwe aanbevelingen. Daarnaast moeten de instellingen waarmee gebruikers hun feed beïnvloeden makkelijker te vinden en effectiever worden.

Dat kan de app merkbaar veranderen. Als kijktijd minder zwaar meetelt, kan de volgorde van aanbevolen video's veranderen. TikTok moet dan op een andere manier bepalen wat bij een gebruiker past.

TikTok bereikt 189 miljoen mensen per maand in de EU

De discussie raakt een groot publiek. TikTok meldde in zijn transparantierapport van 31 augustus 2026 dat het platform maandelijks 189 miljoen mensen in de Europese Unie bereikt. Dat cijfer heeft betrekking op de eerste helft van 2026.

In dezelfde periode verwijderde TikTok naar eigen zeggen ongeveer 104 miljoen stukken inhoud die de eigen regels overtraden. Dat gaat over moderatie van video's, reacties, advertenties en andere inhoud. Het cijfer bewijst op zichzelf niet dat het aanbevelingssysteem veilig werkt.

De cijfers komen van TikTok zelf. Het bedrijf heeft er belang bij zijn veiligheidsbeleid positief te presenteren. Toch laten ze zien hoe groot de verantwoordelijkheid is wanneer een aanbevelingssysteem dagelijks zoveel mensen bereikt.

ByteDance riskeert een boete tot 6 procent van de omzet

TikTok is eigendom van ByteDance. De Digital Services Act geeft de Europese Commissie de mogelijkheid om bij een definitief vastgestelde overtreding een boete op te leggen van maximaal 6 procent van de wereldwijde jaaromzet.

Dat is het wettelijke maximum, geen vast bedrag dat TikTok automatisch moet betalen. De Commissie moet eerst de procedure afronden en rekening houden met onder meer de ernst en duur van de overtreding.

Rekenvoorbeeld: Stel dat een bedrijf wereldwijd 1 miljard euro omzet maakt. Dan komt 6 procent uit op maximaal 60 miljoen euro. Dit is alleen een rekensom en geen schatting van de omzet van ByteDance of een mogelijke boete voor TikTok.

Voor beleggers is er een belangrijk verschil. ByteDance is niet beursgenoteerd. Er is dus geen gewone beurskoers van TikTok of ByteDance waarop particuliere beleggers deze zaak rechtstreeks kunnen volgen. De mogelijke boete raakt in eerste instantie het bedrijf zelf.

TikTok krijgt eerst de kans om te reageren

De bevindingen van 6 november zijn voorlopig. TikTok krijgt toegang tot de onderzoeksdocumenten en mag schriftelijk reageren. Ook wordt de Europese raad voor digitale diensten geraadpleegd.

Daarna beoordeelt de Commissie of de bezwaren standhouden. Als zij uiteindelijk een overtreding vaststelt, kan zij TikTok verplichten het systeem aan te passen en een boete opleggen. TikTok kan een definitief besluit aanvechten bij de Europese rechter.

Dit is niet het eerste onderzoek naar het ontwerp van TikTok. Op 6 februari 2026 maakte de Commissie al voorlopige bevindingen bekend over verslavende functies zoals eindeloos scrollen, automatisch afspelen en meldingen. De nieuwe zaak richt zich specifieker op de manier waarop aanbevelingen gebruikers naar steeds meer vergelijkbare inhoud leiden.

Lees ook De AI strijd tussen de VS en China raakt ook Europa. Ook daar zie je hoe Europese regels invloed krijgen op grote technologiebedrijven.

De uitkomst kan gevolgen hebben voor andere platforms

De zaak gaat verder dan TikTok. De Europese Commissie onderzoekt ook aanbevelingssystemen bij andere grote sociale platforms. De manier waarop platforms inhoud rangschikken, wordt daarmee steeds nadrukkelijker een onderwerp van toezicht.

Voor gebruikers draait het om een paar praktische vragen:

• Kun je je aanbevelingen opnieuw instellen?
• Kun je aangeven welke onderwerpen je minder wilt zien?
• Kun je eenvoudig meldingen en automatisch afspelen uitschakelen?
• Begrijp je waarom een bepaalde video steeds opnieuw verschijnt?

De uitkomst van de procedure staat nog niet vast. Wel is duidelijk dat Brussel niet alleen kijkt naar welke inhoud een platform verwijdert, maar ook naar de manier waarop het platform inhoud actief onder de aandacht brengt.

Dit artikel is bedoeld als educatieve informatie en is geen financieel advies.

Bronnen

• Europese Commissie, Commission preliminarily finds TikTok’s For You feed in breach of Digital Services Act for harmful rabbit holes, 6 november 2026
• Europese Commissie, Commission preliminarily finds TikTok's addictive design in breach of the Digital Services Act, 6 februari 2026
• Europese Unie, Digital Services Act, Verordening 2022/2065
• Europees Parlement, Addictive design on online platforms, 4 mei 2026
• TikTok, Digital Services Act: Our seventh transparency report on content moderation in Europe, 31 augustus 2026