Inflatie 3,4 procent, maar tanken werd 27 procent duurder

Een liter diesel kostte in september 2026 gemiddeld 2,499 euro. Op 22 oktober 2026 meldde het CBS dat het consumentenvertrouwen weer zakt, van -33 naar -34. Het officiële inflatiecijfer van 3,4 procent klinkt mild. Voor wie elke week tankt, voelt het anders.

Het herstel van het vertrouwen loopt vast

Het CBS vraagt elke maand wat mensen vinden van de economie, van hun eigen geldzaken en van grote aankopen. De score loopt van -100, iedereen negatief, tot +100, iedereen positief. Met -34 zit Nederland ver onder het gemiddelde van -12 over de laatste twintig jaar. Het dieptepunt ooit was -59, in september en oktober 2022.

Opvallend is waar de somberheid zit. Het oordeel over de eigen financiële situatie in de afgelopen twaalf maanden zakt van -16 naar -19. Over grote aankopen zoals meubels zijn mensen juist iets positiever, van -35 naar -34. Ze kijken achterom naar hun portemonnee, en die voelt lichter.

Het antwoord begint in maart.

In maart schoot de pompprijs omhoog en zakte de stemming

Het CBS houdt een prijsindex bij voor motorbrandstoffen, met 2025 als 100. In februari 2026 stond die op 105,32, in maart op 117,98. Het vertrouwen viel daarna van -30 in maart naar -44 in april en -46 in mei. Het CBS legt zelf geen verband tussen die twee, maar de volgorde is opvallend.

Sindsdien is tanken niet goedkoper geworden. In september waren motorbrandstoffen 27,2 procent duurder dan een jaar eerder. Benzine kostte gemiddeld 2,448 euro per liter, diesel 2,499 euro. Volgens het CBS komt de stijging van de inflatie in september vooral door die brandstofprijzen.

Rekenvoorbeeld: Je tankt elke maand twee keer 50 liter diesel. In augustus 2026 betaalde je daarvoor 100 keer 2,369 euro, samen 236,90 euro. In september werd dat 100 keer 2,499 euro, samen 249,90 euro. Dat is 13 euro meer in één maand, en 156 euro per jaar als de prijs zo blijft.

Hoe kan het gemiddelde dan op 3,4 procent blijven?

Jouw eigen inflatie kan ver van 3,4 procent liggen

Het inflatiecijfer is een gemiddelde over alles wat huishoudens samen kopen. Jij koopt niet het gemiddelde. Terwijl tanken duurder werd, werden voedingsmiddelen in september 1,7 procent goedkoper dan een jaar eerder.

Wie in de stad woont, fietst en vooral boodschappen doet, merkt van deze inflatie weinig. Wie elke dag met de auto naar zijn werk rijdt, merkt het aan elke tankbeurt. Hoe inflatie werkt en waarom je spaarrekening het voelt, lees je in Wat is inflatie, en waarom merkt jouw spaarrekening het?.

Maar waarom is brandstof zo duur?

Dure olie houdt ook de rente hoog

De oorzaak ligt buiten Nederland. Een vat Brentolie, de internationale standaard voor olie, kostte op 20 oktober meer dan 111 dollar, het hoogste niveau sinds mei. Dat meldt Crypto Insiders, een cryptosite die verdient aan advertenties van handelsplatformen en dus belang heeft bij aandacht voor de markten. De site wijst op minder olie uit het Midden-Oosten en duurder vervoer over zee.

Dure energie werkt door in vervoer, fabrieken en uiteindelijk winkelprijzen. In de hele eurozone steeg de inflatie in september naar 3,8 procent, meldt het CBS. De Europese Centrale Bank mikt op 2 procent en verhoogde in september de rente met 0,25 procentpunt, schrijft Crypto Insiders.

Wat betekent dat? Het CBS publiceert twee inflatiecijfers. De Nederlandse CPI kwam in september uit op 3,4 procent, de Europese HICP voor Nederland op 3,0 procent. De ECB kijkt naar de HICP, omdat die in alle EU landen op dezelfde manier wordt gemeten.

Een hogere rente maakt lenen duurder en sparen aantrekkelijker. Crypto Insiders wijst er ook op dat er dan minder geld naar risicovolle beleggingen zoals bitcoin stroomt. Wat dat deze maand deed, lees je in de cryptoweek van oktober.

Spaargeld onder 3,4 procent rente verliest koopkracht

Ook geld dat stilstaat, betaalt mee. Heb je 10.000 euro gespaard, dan heb je bij 3,4 procent inflatie over een jaar 10.340 euro nodig om hetzelfde te kopen. Elk procent rente dat je onder de inflatie krijgt, kost je op dat bedrag 100 euro koopkracht per jaar.

In België meet Statbel de inflatie. Daar volgen de meeste lonen en uitkeringen de prijzen via de automatische indexering, wel met vertraging. In Nederland hangt dat af van je cao of je werkgever. Stijgt je loon niet mee, dan draag je de prijsstijging zelf.

Wat kun je daar zelf mee?

Je eigen cijfers zeggen meer dan het gemiddelde

Aan de olieprijs verander je niets. Aan je eigen uitgaven wel. Vier dingen die je deze week kunt nakijken:

• Vergelijk de rente op je spaarrekening met 3,4 procent.
• Kijk of je energiecontract vast of variabel is en wanneer het afloopt.
• Tel wat je per maand aan brandstof uitgeeft en of thuiswerken, carpoolen of het ov iets scheelt.
• Lees na of je cao een afspraak over prijscompensatie bevat.

Tip: Leg je bankafschriften van september 2025 en september 2026 naast elkaar. Tel wat je uitgaf aan brandstof, energie en boodschappen. Dan zie je je eigen inflatie in plaats van het gemiddelde. Vangt je spaargeld zo'n duurdere maand niet op, lees dan eerst Eerst de buffer, dan de beurs.

Vragen om te stellen

• Welke rente krijg ik op mijn spaargeld, en ligt die boven of onder 3,4 procent?
• Hoeveel van mijn maandbudget gaat naar brandstof en energie?
• Stijgt mijn loon mee met de prijzen, via de cao of de indexering?
• Loopt mijn rentevaste periode of mijn energiecontract binnenkort af?

Deze tekst is uitleg en geen financieel advies.

Bronnen

• CBS, Vertrouwen consumenten iets negatiever in oktober, 22 oktober 2026
• CBS, Inflatie stijgt naar 3,4 procent in september, 13 oktober 2026
• CBS, Inflatie in september 3,4 procent bij snelle raming, 2 oktober 2026
• Crypto Insiders, Olieprijs stijgt naar hoogste punt in vijf maanden en vergroot inflatiezorgen, 20 oktober 2026