Wat is AI en hoe stel je je eerste vraag aan ChatGPT

Onderzoek en illustratie ondersteund door AI. Gecontroleerd door de BitFox redactie.

Deze handleiding is voor iedereen die nog nooit een AI hulp heeft gebruikt. Na het lezen staat ChatGPT op je telefoon en heb je je eerste vraag gesteld. In 2024 gebruikte maar 1 procent van de 75 plussers zo'n programma, meldt het CBS. Je bent dus zeker niet te laat.

Leg deze tekst naast je neer en pak je telefoon erbij. Doe elke stap rustig, één voor één. Je kunt niets kapotmaken. Gaat er iets mis, sluit dan de app en begin opnieuw.

AI is een slimme hulp die heel veel heeft gelezen

AI staat voor artificiële intelligentie, ook wel kunstmatige intelligentie. Het zijn computerprogramma's die hebben geleerd van enorm veel voorbeelden.

Stel je een hulp voor die miljoenen boeken, kranten en websites heeft gelezen. Je kunt hem alles vragen, in je eigen woorden. Maar hij heeft niet alles goed onthouden. Soms verzint hij iets, en dat zegt hij net zo stellig als de rest. Gebruik hem dus als hulp. Niet als naslagwerk.

Wat betekent dat? Een chatbot is een computerprogramma waarmee je berichtjes uitwisselt, net als in WhatsApp. Aan de andere kant zit alleen geen mens, maar een computer die antwoord geeft.

Je gebruikt het al, zonder het te weten

Je telefoon raadt het volgende woord als je in WhatsApp een berichtje typt.
Je navigatie kiest de snelste route en ziet files aankomen.
Je mailprogramma haalt reclame en nepmails uit je inbox.

Nieuw is dat je nu zelf een gesprek kunt voeren met zo'n programma.

Je begint het makkelijkst met ChatGPT op je telefoon

Deze handleiding gebruikt ChatGPT, van het Amerikaanse bedrijf OpenAI. Het is de bekendste, hij schrijft gewoon Nederlands en er is een gratis app voor de iPhone en voor Android. Gratis is genoeg. Je vult nergens bankgegevens in.

Wat betekent dat? Een app is een programmaatje op je telefoon, zoals WhatsApp of de app van je bank. Je haalt een app op in de winkel van je telefoon. Op een iPhone heet die winkel de App Store, op een Android telefoon de Play Store.

Een iPhone heeft achterop een appeltje. Bijna alle andere telefoons, zoals Samsung, zijn Android telefoons. Kies het stukje dat bij jouw telefoon hoort.

Op een iPhone

Zoek op je beginscherm de App Store. Dat is het blauwe icoontje met een witte A.
Tik onderaan op Zoek, bij het vergrootglas.
Tik op het zoekveld en typ: openai chatgpt
Tik op je toetsenbord op Zoek.
Kijk naar de bovenste uitkomst. Er moet ChatGPT staan, met daaronder OpenAI.
Tik op de knop rechts naast de app. Daar staat bijvoorbeeld Download, of een wolkje met een pijltje.
Vraagt je iPhone om een bevestiging, gebruik dan Face ID of je vingerafdruk.
Wacht tot het rondje vol is en tik op Open.

Op een Android telefoon

Zoek de Play Store. Dat is het icoontje met een gekleurd driehoekje, zoals een afspeelknop.
Tik bovenaan op de zoekbalk.
Typ: openai chatgpt en tik op het vergrootglas.
Kijk naar de bovenste uitkomst. Er moet ChatGPT staan, met daaronder OpenAI.
Tik op de groene knop Installeren.
Wacht tot de app klaar is en tik op Openen.

Let op: Er bestaan nepapps die op ChatGPT lijken en snel om geld vragen. Staat onder de naam niet OpenAI, installeer de app dan niet. OpenAI waarschuwt daar zelf ook voor.

Je account maken

De eerste keer dat je de app opent, vraagt ChatGPT je om je aan te melden.

Wat betekent dat? Een account is je persoonlijke toegang, een soort lidmaatschapskaart. Daarmee bewaart ChatGPT je gesprekken.

Je ziet knoppen als Doorgaan met Apple, Doorgaan met Google en een knop voor je mailadres. De woorden kunnen per versie iets verschillen.
Op een iPhone is Doorgaan met Apple het makkelijkst, op Android Doorgaan met Google. Je telefoon kent je dan al.
Kies je liever je mailadres, typ het in en volg de stappen. Je krijgt meestal een mail om je adres te bevestigen.
Vraagt de app om je naam en geboortedatum, vul die in.
Tik door de welkomstschermen heen met Doorgaan.

Tip: Schrijf op een briefje hoe je je hebt aangemeld, bijvoorbeeld "ChatGPT met Google". Kies je later een andere manier, dan kom je in een nieuw en leeg account. Zet nooit een wachtwoord op dat briefje.

Dit zie je daarna op je scherm

Het scherm is bijna leeg, en dat hoort zo.

Onderaan staat een balk met een tekst als Vraag iets. Daarin typ je je vraag.
Naast die balk staat een microfoontje. Tik erop en spreek je vraag in. ChatGPT maakt er tekst van, die je nog kunt nalezen.
Linksboven open je de zijbalk, met je oude gesprekken en de instellingen.

Liever op de computer?

Open je internetprogramma, typ chatgpt.com in de adresbalk en druk op Enter. Meld je aan op dezelfde manier als op je telefoon. Dan zie je daar dezelfde gesprekken.

Je eerste gesprek voer je in gewone taal

Typ een zin, zoals je die aan een mens zou stellen, en tik op het pijltje.

Voorbeeld: zo kan je eerste gesprek eruitzien.

Jij typt: Ik heb prei, aardappelen en eieren in huis. Wat kan ik daarvan koken voor twee personen?

ChatGPT antwoordt met drie ideeën, zoals een preistamppot met een gebakken ei, elk met stappen.

Jij typt: Korter graag. Alleen de stamppot, in vijf stappen.

ChatGPT antwoordt met vijf korte stappen, van aardappelen schillen tot het ei bakken.

Jij typt: Wat is blancheren? Leg het simpeler uit.

ChatGPT antwoordt in twee zinnen: de prei heel even koken en dan koud afspoelen.

Je hoeft dus niet meteen de perfecte vraag te stellen. Je vraagt gewoon door, net als bij een mens. Wil je over iets anders beginnen, tik dan bovenaan op de knop voor een nieuwe chat, vaak een pennetje.

Vijf goede vragen om mee te beginnen

"Wat kan ik vanavond koken met kip, rijst en paprika?"
"Ik kreeg een brief van de gemeente over de afvalstoffenheffing. Leg in gewone taal uit wat dat betekent."
"Schrijf een hartelijke verjaardagswens voor mijn kleindochter Emma. Ze wordt 8 en houdt van paarden."
"Bedenk vanuit Zwolle een rustig dagje uit met de trein, met weinig lopen."
"Op het nieuws hoorde ik het woord inflatie. Leg uit wat dat is, in drie korte zinnen."

Tip: Typ je een stuk van een brief over, laat dan je naam, adres, BSN en rekeningnummer weg.

Met een goede vraag krijg je een beter antwoord

1. Zeg wie je bent en wat je wilt.

Voor: "Vakantie Zeeland."
Na: "Ik ben 72 en loop slecht. Bedenk een rustige midweek in Zeeland voor mij en mijn vrouw."

2. Geef de details die je al hebt.

Voor: "Wat kan ik koken?"
Na: "Wat kan ik koken met gehakt, sperziebonen en aardappelen? Ik heb geen oven."

3. Zeg hoe je het antwoord wilt hebben.

Voor: "Wat is rente op rente?"
Na: "Leg rente op rente uit in vijf korte zinnen, met een voorbeeld in euro's."

Als het niet lukt, doe je dit

ChatGPT vraagt om te betalen. Tik op het kruisje of op Niet nu. De gratis versie blijft werken. Stel je heel veel vragen achter elkaar, dan vraagt hij je soms om later verder te gaan.

Het antwoord is in het Engels. Typ: "Antwoord in het Nederlands graag."

Het antwoord is vreemd of te lang. Stel je vraag opnieuw met andere woorden, of typ "korter graag". Helpt dat niet, begin dan een nieuwe chat.

Je ziet geen microfoontje. Tik eerst in de balk onderaan. Vraagt je telefoon of ChatGPT de microfoon mag gebruiken, tik dan op Sta toe. Typen werkt altijd.

Je bent uitgelogd. Meld je aan op precies dezelfde manier als de eerste keer. Kijk op je briefje.

Deze gegevens typ je nooit in

De meeste bedrijven achter chatbots slaan alles op wat je intypt, schrijft de Autoriteit Persoonsgegevens. Typ daarom nooit:

je BSN, of in België je rijksregisternummer,
een foto van je paspoort, rijbewijs of identiteitskaart,
wachtwoorden, pincodes en je DigiD gegevens,
je rekeningnummer, pasnummer of een bankafschrift,
medische gegevens over jezelf of iemand anders.

Een handige regel: wat je niet op een ansichtkaart zou schrijven, typ je ook niet in ChatGPT.

Zo zet je het trainen op je gesprekken uit

OpenAI kan je gesprekken gebruiken om ChatGPT verder te trainen. Met één schakelaar zet je dat uit voor je nieuwe gesprekken.

Open de zijbalk linksboven in de app.
Tik op je naam of je profielplaatje. De Instellingen gaan open.
Tik op Gegevensbeheer.
Zet de schakelaar bij Het model voor iedereen verbeteren uit. In jouw versie kan die net iets anders heten.

Je gesprekken blijven gewoon bewaard.

Let op: Geef je een duimpje omhoog of omlaag bij een antwoord, dan mag OpenAI dat hele gesprek toch gebruiken om te trainen.

Controleer elk belangrijk antwoord zelf

ChatGPT klinkt altijd zeker, ook als hij het mis heeft. In 2025 lieten Europese publieke omroepen, waaronder de Vlaamse VRT, journalisten ruim 3.000 antwoorden van AI hulpen over het nieuws beoordelen. In 45 procent zat minstens één serieuze fout. Dat is bijna de helft.

Wat betekent dat? Als een AI hulp iets verzint en het brengt alsof het klopt, heet dat hallucineren. Hij doet dat niet expres.

Zo controleer je een antwoord:

Vraag: "Waar heb je dat vandaan?" en open die bron zelf.
Gaat het over geld of regels, kijk dan op de site van de Belastingdienst of je gemeente. In België is dat de FOD Financiën.
Gaat het over je gezondheid, vraag het dan je huisarts.

Met geld en oplichters ben je extra voorzichtig

ChatGPT legt geldzaken goed uit, zoals rente op rente of wat een ETF is. Typ bijvoorbeeld: "Ik krijg 2.100 euro per maand en mijn vaste lasten zijn 1.240 euro. Hoeveel houd ik over?" Het goede antwoord is 860 euro. Reken het toch na, want ook met sommen gaat het soms mis.

Laat ChatGPT nooit kiezen waarin je je geld steekt. De Europese toezichthouder ESMA waarschuwt dat AI programma's misleidend advies kunnen geven. Er is geen toezicht op, en ze hoeven niet in jouw belang te handelen.

Oplichters gebruiken dezelfde techniek

AI kan een stem nadoen. In een onderzoek van de Rijksoverheid uit 2024 herkende maar 4 procent een nagemaakte stem van een bekende Nederlander met zekerheid als nep. Een oplichter kan dus bellen met de stem van je kleinkind, in paniek.

In juni 2025 vond de Consumentenbond op Facebook een deepfake, een nepvideo gemaakt met AI, van toenmalig premier Dick Schoof. Hij prees er een beleggingsplatform in aan. De advertenties waren bijna 250.000 keer getoond. Slachtoffers moesten eerst 250 euro inleggen, daarna steeds meer. De AFM schatte in december 2025 de schade van beleggingsfraude op 750 miljoen euro in een jaar, terwijl er voor 75 miljoen euro aangifte was. Lees ook hoe je crypto oplichting herkent.

Wat doe je als je twijfelt?

Hang op, of reageer niet op het bericht.
Bel zelf terug op het nummer dat je al had.
Spreek met je familie een geheime vraag af.
Maak nooit geld over omdat iemand haast maakt. Ben je toch ingetrapt, bel dan meteen je bank.

Zo begin je vandaag

Er zijn ook andere AI hulpen, zoals Gemini van Google en Claude. Die werken ongeveer hetzelfde.

Woordenlijst

AI: computerprogramma's die van heel veel voorbeelden hebben geleerd.
Chatbot: een programma waarmee je berichtjes uitwisselt, zoals in WhatsApp.
App: een programmaatje op je telefoon.
Account: je persoonlijke toegang, een soort lidmaatschap.
Prompt: de vraag of opdracht die je intypt.
Hallucineren: als een AI hulp iets verzint en het brengt alsof het klopt.
Deepfake: een nepvideo of nepstem, gemaakt met AI.

Je checklist

Zet de echte ChatGPT app van OpenAI op je telefoon.
Zet Het model voor iedereen verbeteren uit.
Stel je eerste vraag en vraag gewoon door.
Typ nooit je BSN, wachtwoorden, pincodes of bankgegevens in.
Controleer belangrijke antwoorden bij een officiële bron.
Bel bij een noodkreet om geld altijd zelf terug.

Dit is uitleg en geen advies.

Beurskalender

Mis nooit meer een belangrijk moment

Wat wil je volgen?

Jouw agenda

Belangrijk nieuws