Zo herken je crypto oplichting voordat je betaalt

De meeste slachtoffers van crypto oplichting zijn geen domme mensen. Het zijn mensen die op een rustig moment een bericht kregen dat precies leek te kloppen. Dat maakt de truc zo goed, en dat is ook wat ik hier wil voorkomen.

Dit stuk gaat over de vormen die je het vaakst tegenkomt, hoe je ze herkent en wat je doet als je al betaald hebt.

Hoe groot is het

De Fraudehelpdesk telde in 2025 in Nederland 101.734 meldingen, tegen 63.469 een jaar eerder. Er waren 15.116 slachtoffers met geldschade en de totale schade was ongeveer 68,5 miljoen euro. Beleggingsfraude met crypto veroorzaakte alleen al meer dan 23 miljoen euro.

In België telde de FSMA over 2025 minstens 38,3 miljoen euro verlies door online beleggingsfraude en 2.911 meldingen, 11 procent meer dan in 2024. Crypto en nepplatforms zijn goed voor bijna de helft van de meldingen. In de laatste zes maanden van 2025 verloren mensen meer dan 9,5 miljoen euro aan nepadvies in WhatsApp groepen, gemiddeld 73.000 euro per slachtoffer, vooral mannen boven de 50.

De vormen die je tegenkomt

Nepbeleggingsplatforms. Je ziet een advertentie of krijgt een telefoontje, laat je gegevens achter en krijgt een mooi dashboard waarop je winst ziet groeien. Die winst bestaat alleen in het scherm. De AFM noemt het aanbod via nepadvertenties op Facebook als terugkerend patroon. De FSMA waarschuwt ook voor nepplatforms die worden ondersteund door valse persberichten en artikelen.

Romance scams. Iemand zoekt contact via een datingapp of sociale media, bouwt weken vertrouwen op en komt dan met een belegging. De FSMA waarschuwt specifiek voor contacten van datingapps die je naar beleggingen sturen. De Fraudehelpdesk telt vragen over de echtheid van een online partner als aparte meldingsgroep.

Nepsupport en nepmedewerkers. Oplichters doen zich voor als toezichthouder of als helpdesk. De FSMA meldt dat ze zich momenteel voordoen als FSMA medewerkers, en echte adressen eindigen op @fsma.be. De AFM waarschuwt dat ook zij zelf wordt nagebootst.

Phishing. Een mail of sms, vaak in naam van je bank of een beurs, met een link. De AFM adviseert niet te klikken op links in onverwachte mails, ook niet als die van je bank lijken te komen. Ga zelf naar de officiële site of app.

Rug pulls. Hier maakt een team een nieuwe token, bouwt hype op en haalt het geld uit de pool zodra genoeg mensen hebben ingelegd. De token is dan niets meer waard. Betrouwbare Nederlandse of Belgische cijfers over rug pulls zijn er niet, dus die noem ik niet.

Deepfake influencers. Het idee is een bekend gezicht dat in een filmpje een platform aanprijst. Dat het kan, is bekend. Voor Nederland en België bestaan geen cijfers of toezichthouder rapporten die dit onderbouwen, dus ik laat het bij deze waarschuwing: een bekend gezicht in een advertentie is geen bewijs.

Rode vlaggen

De FSMA noemt in haar waarschuwingen over crypto fraude onder meer:

• contact via advertenties op sociale media of koude telefoontjes,
• beloofd rendement dat vreemd hoog is, soms ongeveer 8 procent per maand,
• de claim dat je geld volledig beschermd is, ook als de markt instort,
• geld opnemen zou "in een paar klikken" kunnen,
• kleine uitbetalingen vooraf om vertrouwen te wekken, zodat je meer inlegt,
• kosten of belasting die je eerst moet betalen voordat je winst vrij komt,
• een bedrijf dat nieuw is of niet duidelijk te identificeren.

Een geclaimde vergunning is ook geen bewijs. Volgens de FSMA is zo'n claim vaak identiteitsdiefstal. Vraag het na bij de toezichthouder.

Hoe je controleert

In Nederland check je een aanbieder in de vergunningenregisters van de AFM, onder "Check je aanbieder", en kijk je in de waarschuwingslijst. In België gebruik je "Check uw aanbieder" van de FSMA en de lijst van ondernemingen die onregelmatig actief zijn. De FSMA meldde in juli 2026 een waarschuwing voor niet vergunde aanbieders van cryptodiensten. Een bedrijf dat niet op een lijst staat, is niet automatisch betrouwbaar.

Als het misgaat in Nederland

• Neem direct contact op met je bank.
• Verzamel bewijs: schermafbeeldingen, mails, berichten, rekeningnummers en wallet adressen.
• Doe aangifte bij de politie. Volgens de Rijksoverheid kun je online oplichting ook melden via Mijn Politie. Zonder aangifte kan de politie niets onderzoeken.
• Bel de Fraudehelpdesk op 088 7867372 of meld via fraudehelpdesk.nl. Zij adviseren slachtoffers en verwijzen door.
• Praat met Slachtofferhulp als het je raakt. Dat is bij veel slachtoffers het geval.

Als het misgaat in België

• Blokkeer je kaart via Card Stop op 078 170 170 en bel je bank.
• Verzamel bewijs en doe aangifte bij de lokale politie. Vraag om een bewijs van je aangifte en geef een kopie aan je bank.
• Stuur verdachte berichten door naar verdacht@safeonweb.be en meld de fraude bij Safeonweb.
• Stuur informatie over beleggingsfraude naar de FSMA via het contactformulier.

Wie een voorstel krijgt om het geld terug te halen tegen vooruitbetaling, moet zijn alarm laten afgaan. Kosten vooraf zijn een van de rode vlaggen hierboven.

Dit is algemene uitleg en geen juridisch of financieel advies. Wil je weten of jouw situatie hersteld kan worden, vraag dat dan aan de politie of een jurist.

Bronnen

• Dutch IT Channel: Fraudehelpdesk cijfers 2025, 22 februari 2026
• Fraudehelpdesk: melden en contact
• AFM: waarschuwingen voor consumenten
• VRT NWS: online beleggingsfraude in cijfers, 22 januari 2026
• FSMA: waarschuwingen
• FSMA: cryptocurrency fraud, don't be taken
• BNP Paribas Fortis: opgelicht op internet, stappenplan
• Rijksoverheid: wat doe ik bij mogelijke identiteitsfraude