Nederland leidt technici op in Marokko met €150 miljoen
AI-beeld In het kort
- Nederland investeert tussen 2027 en 2031 €150 miljoen in technisch onderwijs in zeven partnerlanden.
- Marokko, Egypte, India en Nigeria behoren tot de geselecteerde landen.
- UWV meldt dat 87 van de 93 onderzochte beroepsgroepen in Nederland nog altijd een krappe of zeer krappe arbeidsmarkt hebben.
- Nederlandse bedrijven krijgen toegang tot internationaal opgeleid talent, maar het kabinet moet nog duidelijk maken hoeveel technici daadwerkelijk in Nederland gaan werken.
Op 18 november maakte het kabinet bekend dat er de komende vijf jaar €150 miljoen beschikbaar komt voor technisch onderwijs in het buitenland. Marokko, Egypte, India en Nigeria behoren tot de zeven geselecteerde landen. Nederlandse bedrijven moeten uiteindelijk profiteren van het extra opgeleide personeel. Maar ondertussen hebben Nederlandse werkgevers nog altijd moeite om geschikte technici te vinden. Waarom kiest Den Haag ervoor om een deel van de oplossing duizenden kilometers verderop te financieren?
Nederland betaalt €150 miljoen voor opleidingen buiten de eigen landsgrenzen
Het nieuwe programma heet Knowledge Empowers You, afgekort KEY. Het kabinet wil hiermee technisch talent opleiden in landen waar Nederlandse bedrijven economische kansen zien.
Het gaat om een investering van €150 miljoen tussen 2027 en 2031. Het geld komt uit het budget voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
De geselecteerde landen zijn:
- Egypte
- India
- Indonesië
- Maleisië
- Marokko
- Nigeria
- Vietnam
De bedoeling is dat onderwijsinstellingen daar hun opleidingen aanpassen aan de behoeften van Nederlandse groeisectoren. Vooral de chipindustrie krijgt aandacht.
Studenten krijgen lokaal onderwijs en kunnen beurzen ontvangen. Ook komen er samenwerkingen met Nederlandse bedrijven. Het kabinet noemt dit een win winsituatie.
Maar voor Nederlandse belastingbetalers blijft een ongemakkelijke vraag staan. Waarom moet Nederland met ontwikkelingsgeld opleidingen financieren in het buitenland om vervolgens zelf van die kennis te profiteren?
Nederlandse bedrijven zoeken ondertussen personeel
De personeelstekorten in Nederland zijn geen verzonnen probleem. UWV publiceerde op 5 juni 2026 nieuwe cijfers over de arbeidsmarkt.
In het eerste kwartaal van 2026 waren 87 van de 93 onderzochte beroepsgroepen nog altijd krap of zeer krap. Vooral technische beroepen blijven moeilijk in te vullen.
Denk aan elektrotechnisch ingenieurs, machinemonteurs en loodgieters. Precies de mensen die nodig zijn om de Nederlandse industrie draaiende te houden.
Ook de chipindustrie heeft een enorme personeelsbehoefte. Volgens de Rijksoverheid zijn tot 2030 ongeveer 38.000 extra technisch opgeleide mensen nodig voor de Nederlandse halfgeleiderindustrie.
Dat is een gigantische opleidingsopgave.
Wat betekent dat? Nederland heeft niet alleen behoefte aan nieuwe machines en fabrieken. Er moeten ook mensen zijn die deze technologie kunnen ontwikkelen, onderhouden en bedienen. Zonder voldoende technici blijft een deel van de economische plannen op papier staan.
De vraag is dus niet of Nederland technisch talent nodig heeft. De vraag is waarom een deel van de opleidingscapaciteit buiten Nederland wordt opgebouwd.
Marokko krijgt opleidingsgeld terwijl Nederlandse jongeren ook kansen nodig hebben
Neem Marokko. Het land staat op de lijst van zeven partnerlanden die Nederland heeft geselecteerd.
Daar worden onderwijsinstellingen versterkt, docenten bijgeschoold en opleidingen aangepast aan de behoeften van Nederlandse groeisectoren.
Dat klinkt aantrekkelijk voor Nederlandse ondernemingen. Zij krijgen toegang tot een grotere groep mensen met technische vaardigheden.
Maar wat betekent dit voor Nederlandse jongeren die een technische opleiding willen volgen?
Het kabinet moet ervoor zorgen dat zij minstens zoveel aandacht krijgen. Een jongere die in Nederland een technische opleiding volgt, moet perspectief hebben op een goede stage, moderne apparatuur en een baan bij een bedrijf dat daadwerkelijk in Nederland investeert.
Daarvoor zijn opleidingsplaatsen, docenten en goede samenwerking met werkgevers nodig.
Het is opvallend dat de overheid bereid is om €150 miljoen over vijf jaar beschikbaar te stellen voor technische opleidingen in partnerlanden, terwijl Nederlandse onderwijsinstellingen zelf ook met personeelstekorten en financiële keuzes te maken hebben.
Dat maakt de internationale investering niet automatisch verkeerd. Het maakt wel duidelijk dat de overheid moet uitleggen welke prioriteit Nederlandse studenten krijgen.
Het kabinet noemt het een win winsituatie, maar voor wie?
Volgens minister Sjoerdsma profiteren zowel Nederlandse bedrijven als de partnerlanden van het programma.
Dat klinkt logisch. Marokkaanse studenten krijgen betere opleidingsmogelijkheden en Nederlandse bedrijven krijgen toegang tot technisch geschoolde werknemers.
Maar er zit een verschil tussen iemand opleiden en iemand daadwerkelijk in Nederland laten werken.
Het kabinet schrijft dat afgestudeerden zowel in Nederland als bij toeleveranciers in het buitenland aan de slag kunnen gaan.
Daar zit precies het probleem.
Als iemand in Marokko wordt opgeleid en vervolgens bij een lokaal bedrijf werkt dat onderdelen levert aan een Nederlandse onderneming, profiteert Nederland economisch indirect. Maar die technicus lost het personeelstekort in Eindhoven, Rotterdam of Twente niet rechtstreeks op.
En als de afgestudeerde uiteindelijk bij een buitenlandse concurrent terechtkomt, is het voordeel voor Nederland nog kleiner.
Het programma moet dus niet alleen worden beoordeeld op het aantal opgeleide studenten. Ook de daadwerkelijke bestemming van die afgestudeerden telt.
Nederland investeert ook thuis, maar de prioriteiten verdienen uitleg
Om eerlijk te blijven: het kabinet laat Nederlandse opleidingen niet volledig links liggen.
In september 2026 maakte de Rijksoverheid bekend dat er in 2027 €668 miljoen wordt geïnvesteerd in plannen rond talent, onderwijs en media. Daaronder vallen ook maatregelen voor Nederlandse studenten en onderwijsinstellingen.
Daarnaast bestaat het Nationaal Versterkingsplan Microchiptalent.
Daarvoor is tot en met 2030 €450 miljoen aan overheidsgeld beschikbaar. De sector draagt minimaal €225 miljoen bij. Het doel is om 33.000 extra technici op te leiden.
Dat zijn serieuze binnenlandse investeringen.
Maar juist daardoor ontstaat een interessante politieke vraag. Waarom is het noodzakelijk om daarnaast nog eens €150 miljoen uit ontwikkelingssamenwerking te besteden aan technisch onderwijs in het buitenland?
Het antwoord van het kabinet is dat Nederland internationale ketens wil versterken en minder afhankelijk wil worden van andere landen.
Dat is een begrijpelijke economische doelstelling. Toch is er een tegenstrijdigheid. Nederland wil strategisch minder afhankelijk worden van het buitenland, maar bouwt tegelijkertijd een deel van de benodigde kennis en opleidingscapaciteit buiten de eigen landsgrenzen op.
De belastingbetaler verdient concrete resultaten
€150 miljoen klinkt misschien als een abstract bedrag. Maar het gaat om publiek geld dat over vijf jaar wordt uitgegeven.
Gemiddeld komt dat neer op €30 miljoen per jaar.
Rekenvoorbeeld: Stel dat je de totale investering van €150 miljoen gelijkmatig over de zeven partnerlanden verdeelt. Dan komt dat neer op ongeveer €21,4 miljoen per land over vijf jaar. Dit is uitsluitend een rekenkundige verdeling. Het kabinet heeft geen gelijke verdeling aangekondigd.
De overheid moet daarom duidelijk maken wat deze investering oplevert.
Hoeveel studenten worden opgeleid? Hoeveel docenten krijgen extra scholing? Hoeveel afgestudeerden komen daadwerkelijk bij Nederlandse bedrijven terecht? En hoeveel Nederlandse vacatures worden hierdoor uiteindelijk ingevuld?
Zonder zulke meetbare resultaten dreigt het programma vooral een investering te worden waarvan het succes moeilijk te beoordelen is.
Ook moet duidelijk zijn hoeveel geld daadwerkelijk naar onderwijs gaat en hoeveel naar organisatie, begeleiding en samenwerking.
Dat zijn geen details. Het gaat om de verantwoording van belastinggeld.
De Nederlandse werknemer mag niet op de tweede plaats komen
Internationale samenwerking is niet verkeerd. Nederland heeft buitenlandse kennis, handelspartners en internationale productieketens nodig.
Maar er bestaat een verschil tussen samenwerken met andere landen en het verplaatsen van een deel van de eigen opleidingsopgave naar het buitenland.
Nederland heeft zelf jongeren die een technische toekomst zoeken. Er zijn mensen die zich willen omscholen en bedrijven die dringend nieuwe medewerkers nodig hebben.
Die mensen verdienen minstens dezelfde politieke aandacht.
Het kabinet moet daarom niet alleen vertellen hoeveel buitenlandse studenten het programma bereikt. Het moet ook aantonen hoeveel Nederlandse bedrijven er concreet mee opschieten en hoeveel Nederlandse banen ermee worden ingevuld.
Anders blijft de vraag overeind waarom de Nederlandse belastingbetaler moet meefinancieren aan opleidingen in Marokko, India en Nigeria terwijl de eigen arbeidsmarkt nog altijd met tekorten kampt.
Vragen om te stellen
- Hoeveel van de opgeleide studenten gaan daadwerkelijk voor Nederlandse bedrijven werken?
- Welk deel van de €150 miljoen komt rechtstreeks bij onderwijsinstellingen terecht?
- Hoeveel Nederlandse technische vacatures worden met dit programma ingevuld?
- Waarom wordt niet meer ingezet op het uitbreiden van Nederlandse technische opleidingen?
- Hoe gaat het kabinet controleren of de investering ook op lange termijn voordeel oplevert voor Nederlandse werknemers en belastingbetalers?
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter educatie en vormt geen financieel of politiek advies.
Bronnen
- Rijksoverheid, Kabinet investeert in technisch talent in partnerlanden, 18 november 2026
- UWV, Spanningsindicator arbeidsmarkt koelt verder af, 5 juni 2026
- Rijksoverheid, Prinsjesdag: kabinet investeert in talent, taal en media, 15 september 2026
- Rijksoverheid, Kabinet investeert in talent voor microchipsector, 20 november 2024
- Rijksoverheid, Investeren in toekomstbestendigheid microchips


