Als ASML vertrekt, betaalt Nederland de rekening

In 2025 betaalde ASML volgens zijn eigen belastingrapport €1,223 miljard aan inkomstenbelasting in Nederland. Dat is geld dat de overheid gebruikt voor publieke voorzieningen. Stel dat een groot deel van de activiteiten naar het buitenland verhuist. Dan verliest Nederland niet alleen een internationaal topbedrijf, maar ook een belangrijke inkomstenbron. En uiteindelijk voelen gewone inwoners de gevolgen.

ASML is voor Nederland veel meer dan een fabrikant van chipmachines. Het bedrijf uit Veldhoven maakt machines waarmee fabrikanten de meest geavanceerde computerchips produceren. Denk aan chips voor kunstmatige intelligentie, smartphones, auto's en medische apparatuur. De vraag is dus niet alleen wat ASML zelf waard is, maar wat het bedrijf voor de Nederlandse economie betekent.

ASML levert Nederland miljarden en duizenden banen op

De cijfers over 2025 laten zien hoe groot het bedrijf is. ASML rapporteerde een omzet van €32,7 miljard, een nettowinst van €9,6 miljard en €4,7 miljard aan investeringen in onderzoek en ontwikkeling.

In totaal had ASML wereldwijd 44.209 voltijdbanen. Daarvan waren er 23.546 in Nederland. Dat is 53 procent van het totale personeelsbestand.

De Nederlandse vestiging heeft bovendien een bijzondere positie. Volgens het belastingrapport bevindt 70 procent van het onderzoeks en ontwikkelingspersoneel zich in Nederland. Ook is 69 procent van de hogere managementfuncties hier gevestigd en bezit de Nederlandse organisatie 95 procent van de ASML patenten.

Dat zijn geen cijfers van een gewone buitenlandse vestiging. Het Nederlandse hoofdkantoor speelt een centrale rol bij de aansturing, technologie en ontwikkeling van het concern.

Een vertrek raakt direct de Nederlandse belastinginkomsten

De belastingbijdrage van ASML is misschien wel het meest tastbare financiële onderdeel.

Volgens het belastingrapport over 2025 bedroeg de Nederlandse inkomstenbelasting die ASML rapporteerde €1,223 miljard. Daarnaast vermeldt hetzelfde rapport een totale Nederlandse belastingbijdrage van €1,452 miljard. Dat laatste bedrag omvat ook belastingen die ASML namens anderen int en afdraagt, bijvoorbeeld voor werknemers.

Het is dus belangrijk om deze bedragen niet bij elkaar op te tellen. Ze beschrijven verschillende onderdelen van de belastingbijdrage.

Wat betekent dat? Wanneer ASML zijn hoofdkantoor, winstgevende activiteiten en belangrijke bedrijfsfuncties naar een ander land verplaatst, kan een deel van de belastinggrondslag meeverhuizen. De Nederlandse overheid ontvangt dan mogelijk minder vennootschapsbelasting, loonheffingen en andere belastingen. De omvang hangt af van welke activiteiten daadwerkelijk vertrekken.

Om de omvang te begrijpen: de Nederlandse overheid ontving in 2025 €432,5 miljard en gaf €447,1 miljard uit. Er was dus een begrotingstekort van €14,6 miljard. De belastingbijdrage van ASML is geen klein bedrag in die financiële werkelijkheid.

Ook 1.600 Nederlandse leveranciers lopen gevaar

ASML werkt niet alleen. Rond het bedrijf is een uitgebreid netwerk van gespecialiseerde ondernemingen ontstaan. In Nederland gaat het volgens de beantwoording van Kamervragen om ongeveer 1.600 leveranciers. Het grootste deel bestaat uit midden en kleinbedrijf.

Denk aan bedrijven die onderdelen produceren, machines onderhouden, software ontwikkelen, transport verzorgen of gespecialiseerde technische diensten leveren.

Als ASML belangrijke activiteiten verplaatst, kunnen opdrachten bij deze ondernemingen verdwijnen. Sommige leveranciers hebben ASML als grootste klant. Voor hen is het verlies van een contract niet zomaar een tegenvaller.

De gevolgen kunnen zich opstapelen:

• Minder opdrachten voor Nederlandse maakbedrijven.
• Minder banen en dus minder loonbelasting.
• Minder winst bij leveranciers en minder vennootschapsbelasting.
• Minder bestedingen bij winkels, horeca en andere lokale bedrijven.
• Minder investeringen in onderzoek, opleidingen en nieuwe technologie.

Het effect stopt dus niet bij de poort van de fabriek in Veldhoven.

Het politieke klimaat speelt een grotere rol dan veel mensen denken

Een bedrijf als ASML kijkt bij investeringen niet uitsluitend naar belastingtarieven. Het kijkt ook naar beschikbare ruimte, energie, infrastructuur, technisch personeel, internationale concurrentie en de voorspelbaarheid van overheidsbeleid.

Juist daar ontstond in 2024 discussie. De toenmalige ASML top uitte zorgen over het Nederlandse vestigingsklimaat en de mogelijkheid om internationaal talent aan te trekken. Ook veranderende fiscale regels en beperkingen voor kennismigranten speelden een rol.

De Nederlandse regering erkende in antwoorden aan de Tweede Kamer dat een gedeeltelijk vertrek gevolgen heeft voor banen, innovatie, kennisoverdracht, export, leveranciers en belastinginkomsten. De regering benadrukte daarbij dat bedrijven behoefte hebben aan stabiel en voorspelbaar beleid.

Nederland kwam vervolgens met Project Beethoven. Daarvoor werd een pakket van €2,51 miljard aan publieke en regionale investeringen aangekondigd. Het geld is onder meer bedoeld voor onderwijs, woningen, bereikbaarheid en infrastructuur.

De overheid investeert dus miljarden om een belangrijke economische sector hier te houden. Dat laat zien hoe groot de belangen zijn.

Er is overigens een belangrijke actuele nuance. ASML heeft op 8 september 2026 de bouw gestart van een nieuwe campus in Eindhoven. De eerste fase moet ruimte bieden aan minstens 3.000 medewerkers. Een volledig vertrek is dus geen aangekondigd besluit. De discussie gaat vooral over het risico dat toekomstige investeringen en activiteiten elders terechtkomen.

De rekening komt uiteindelijk ook bij inwoners terecht

Wat betekent een vertrek voor iemand die niets met ASML te maken heeft?

Meer dan je misschien denkt. Wanneer de overheid minder belasting ontvangt, moet zij haar begroting aanpassen. Dat kan op verschillende manieren.

• Belastingen verhogen om inkomsten aan te vullen.
• Minder geld beschikbaar stellen voor onderwijs, zorg of infrastructuur.
• Meer geld lenen, waardoor de staatsschuld oploopt.
• Andere bedrijven en belastingbetalers zwaarder laten bijdragen.

Dat gebeurt niet automatisch na één bedrijfsbesluit. Nederland heeft een grote economie en andere ondernemingen betalen eveneens belasting. Maar wanneer een belangrijke belastingbetaler vertrekt en leveranciers eveneens omzet verliezen, wordt het moeilijker om dezelfde publieke uitgaven te financieren.

Rekenvoorbeeld: Stel dat door een gedeeltelijke verplaatsing 25 procent van de Nederlandse activiteiten verdwijnt. Als je dat percentage uitsluitend toepast op de €1,223 miljard aan gerapporteerde inkomstenbelasting uit 2025, kom je uit op ongeveer €306 miljoen per jaar. Dit is een vereenvoudigd scenario, geen voorspelling. Niet iedere belastingstroom verdwijnt namelijk in hetzelfde tempo of in dezelfde verhouding.

Voor inwoners betekent dit dat de overheid uiteindelijk keuzes moet maken. Minder inkomsten betekenen dat ergens anders geld vandaan moet komen of dat bepaalde uitgaven worden beperkt.

Voor Nederlandse aandeelhouders en beleggers speelt nog iets anders. ASML is een belangrijk beursfonds op Euronext Amsterdam. Wanneer het bedrijf zijn hoofdkantoor of beursnotering zou verplaatsen, kan dat ook gevolgen hebben voor de aantrekkelijkheid van de Nederlandse beurs en het vertrouwen van internationale beleggers. Een verhuizing betekent overigens niet automatisch dat het aandeel verdwijnt van Euronext.

Nederland en België kijken fiscaal anders naar ASML

Voor Nederlandse bedrijven geldt in 2026 een vennootschapsbelastingtarief van 19 procent over de eerste €200.000 belastbare winst. Boven dat bedrag geldt 25,8 procent.

Voor België geldt in 2026 in beginsel een vennootschapsbelastingtarief van 25 procent. Voor bepaalde kleine vennootschappen geldt onder voorwaarden een verlaagd tarief van 20 procent over de eerste €100.000 belastbare winst.

Als ASML zijn Nederlandse fiscale vestigingsplaats zou verplaatsen, verschuift de belastingheffing over bepaalde bedrijfswinsten naar het nieuwe vestigingsland, afhankelijk van de fiscale structuur en waar de activiteiten plaatsvinden.

Voor Belgische inwoners verandert hun persoonlijke belastingaangifte niet automatisch doordat ASML Nederland verlaat. Belgische beleggers blijven onder de Belgische fiscale regels vallen. Ook Belgische leveranciers kunnen indirect gevolgen merken wanneer hun opdrachten of investeringen afhankelijk zijn van de Nederlandse chipindustrie.

Vragen om te stellen

• Hoeveel belastinginkomsten ontvangt Nederland daadwerkelijk van grote internationale ondernemingen?
• Hoe voorspelbaar is het Nederlandse belastingbeleid voor bedrijven die miljarden investeren?
• Wat gebeurt er met Nederlandse mkb leveranciers wanneer grote opdrachtgevers vertrekken?
• Hoeveel belastinggeld moet de overheid elders ophalen als grote bedrijven hun activiteiten verplaatsen?
• Wegen de kosten van het behouden van internationale bedrijven op tegen de economische opbrengsten?

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter educatie en vormt geen financieel of fiscaal advies.

Bronnen

• ASML, Tax Report 2025
• ASML, Annual Report 2025
• Tweede Kamer, Antwoorden over het dreigende vertrek van ASML, 21 juni 2024
• Rijksoverheid, Project Beethoven, 28 maart 2024
• Rijksoverheid, Rijksjaarverslag 2025
• Belastingdienst, Tarieven vennootschapsbelasting 2026
• FOD Financiën België, Pillar 2 en internationale minimumbelasting
• ASML, Start bouw nieuwe campus Eindhoven, 8 september 2026