Ethereum draait programma's, bitcoin verplaatst waarde
In het kort
- Ethereum is een netwerk waarop programma's draaien, smart contracts genoemd, die zichzelf uitvoeren zodra de voorwaarden in de code kloppen.
- Voor elke handeling betaal je gas in ETH. Het basisdeel van die kosten wordt verbrand, het fooideel gaat naar de validator.
- Sinds 15 september 2022 gebruikt Ethereum proof of stake. Volgens stakefish staat nu ruim 30 procent van alle ETH vast in staking.
- Bitcoin heeft een maximum van 21 miljoen munten en een eenvoudige scripttaal. Het aanbod van ETH is dynamisch en op Ethereum staan volgens stakefish stablecoins voor meer dan 158 miljard dollar.
Bitcoin is gemaakt om waarde te verplaatsen. Ethereum is gemaakt om programma's te draaien. Dat ene verschil verklaart bijna alles wat je over de twee hoort.
Ik leg uit hoe Ethereum werkt, wat het kost, wat staking is en wat er op het netwerk nu gebeurt. Geen koersverhaal, wel de mechaniek.
Wat is een smart contract
Een smart contract is een computerprogramma dat op de blockchain staat. Het werkt volgens "als dit, dan dat". Zijn de voorwaarden in de code vervuld, dan voert het zichzelf uit. Er hoeft niemand te beoordelen of te onderhandelen.
Ethereum.org noemt voorbeelden zoals een bedrag dat pas na een bepaalde datum vrijkomt, een geldwisselaar die automatisch werkt en een verzekering die zelf uitbetaalt. Ook stablecoins en NFT's zijn smart contracts.
De keerzijde staat er eerlijk bij. De code kan niet meer veranderd worden als het contract eenmaal draait, dus een fout blijft staan. En de ruwe transactiegegevens zijn voor mensen onleesbaar. Daardoor tekenen gebruikers soms transacties zonder te weten wat ze doen, het zogenaamde blind tekenen.
Wat is gas
Iedere handeling op Ethereum kost rekenkracht. Die rekenkracht heet gas en je betaalt het in ETH, meestal uitgedrukt in gwei, een miljardste ETH.
De formule is kort: gas dat je gebruikt maal (basisprijs plus fooi). De basisprijs bepaalt het protocol zelf, op basis van hoe vol het vorige blok zat. Hij kan per blok met maximaal 12,5 procent stijgen of dalen. Die basisprijs wordt verbrand, hij verdwijnt dus uit omloop. De fooi gaat naar de validator die je transactie opneemt.
Een rekenvoorbeeld van ethereum.org: een gewone overboeking van ETH kost 21.000 gas. Bij een basisprijs van 10 gwei en een fooi van 2 gwei is dat 0,000252 ETH, waarvan 0,00021 ETH wordt verbrand.
Hoe verschilt het van bitcoin
- Doel. Bitcoin heeft een bewust eenvoudige scripttaal en draait om het verplaatsen van waarde. Ethereum voert complete programma's uit.
- Aanbod. Er komen nooit meer dan 21 miljoen bitcoin. Het aanbod van ETH is dynamisch: validators krijgen nieuwe ETH, en een deel wordt bij elke transactie verbrand.
- Beveiliging. Bitcoin gebruikt mining en veel elektriciteit. Ethereum stapte op 15 september 2022 over op proof of stake, de zogeheten Merge. Volgens ethereum.org daalde het energieverbruik daardoor met zo'n 99,95 procent.
Wat is staking, kort
Bij proof of stake zetten validators ETH vast als onderpand. Wie een eigen validator draait, heeft minimaal 32 ETH nodig. Via pools kan het met veel minder.
Stakers verdienen beloningen voor eerlijk werk. Gaat het mis, dan kost dat. Een validator die aantoonbaar vals speelt, bijvoorbeeld door twee tegenstrijdige blokken te tekenen, verliest een deel van zijn inleg. Dat heet slashing. Bij een pool of een bewaarder loop je daarnaast tegenpartijrisico en risico op fouten in de code.
Volgens stakefish (21 april 2026) stond er toen ongeveer 37 miljoen ETH in staking, ruim 30 procent van het aanbod. Het jaarlijkse rendement lag rond 2,8 tot 3,3 procent, tegen meer dan 5 procent begin 2023. De wachtrij om als validator te beginnen piekte in februari 2026 op 71 dagen. Dat zijn cijfers van één bron en ze verschuiven continu.
Wat het ecosysteem nu doet
Veel gebruik verhuist naar zogeheten layer 2 netwerken, zoals Arbitrum, Optimism en Base. Ze verwerken transacties buiten de hoofdketen en leggen de gegevens vast op Ethereum. Ethereum.org noemt een gemiddelde transactiekost van 0,0021 dollar op die netwerken, tegen 0,13 dollar op Ethereum zelf. De upgrade Fusaka, begin december 2025, maakte dat dataverkeer goedkoper met een techniek die PeerDAS heet.
Volgens stakefish (april 2026) stond er ruim 37 miljard dollar aan tegoeden op meer dan 50 layer 2 netwerken. De stablecoins op Ethereum kwamen uit op meer dan 158 miljard dollar. Stablecoins zijn zelf smart contracts, dus dat past bij ons artikel over stablecoins. Dit zijn cijfers van één bron zonder vaste meetdatum.
Ook grote financiële partijen werken met dit netwerk, maar daarover meer in ons artikel over de tokenisatie van de beurs.
Wat er nog komt
Het volgende grote onderdeel heet Glamsterdam. Volgens een bericht van 27 september 2026 komt de testversie in oktober en mikt de Ethereum Foundation op het vierde kwartaal van 2026 voor het echte netwerk. Dat kan opschuiven als er bij het testen problemen opduiken.
Dit zijn plannen van ontwikkelaars, geen toezeggingen en geen prognose van BitFox.
Wat het niet is
Veel activiteit op het netwerk zegt niets over de koers van ETH, en een smart contract is zo betrouwbaar als de code die erin staat. Dit artikel is uitleg over hoe het werkt. Het is geen advies om ETH te kopen, te staken of te verkopen.
