Goud: waarom mensen het kopen, hoe het reageert en wat het kost

Goud is een metaal dat al eeuwen als geld en als bezit dient. Het roest niet, is moeilijk te maken en wordt overal herkend. Maar als bezit gedraagt het zich vreemd: het doet niets. Het groeit niet en betaalt niets uit.

Wat goud als bezit is

Een aandeel is een stukje van een bedrijf dat winst maakt. Een spaarrekening is geld dat je uitleent aan een bank, tegen rente. Goud is geen van beide. Je hebt een hoeveelheid metaal, en je rendement hangt af van wat een ander er later voor wil betalen.

Daar komt bij dat bewaren geld kost. Fysiek goud vraagt om een kluis, verzekering of opslag. Bij een munt of baar rekent de verkoper bovendien een opslag boven de beursprijs en koopt hij terug met een afslag. Die kosten zitten er al in voordat de prijs ook maar een stap heeft gezet.

Waarom mensen het kopen

• Spreiding. Goud beweegt soms anders dan aandelen of obligaties. Dat kan helpen om niet alles op één ding te zetten, al is het geen regel.
• Wantrouwen in geld. Bij zorgen over inflatie, over het financiële systeem of over politiek kijken mensen vaak naar goud.
• Schaarste. Er komt een beperkte hoeveelheid uit de grond. Volgens de World Gold Council was de mijnproductie in het tweede kwartaal van 2026 ongeveer 966 ton.
• Centrale banken. Volgens dezelfde bron kochten centrale banken in dat kwartaal netto ongeveer 289 ton. Dat zegt iets over wat anderen met goud doen, niet over wat jij ermee moet.

Hoe het reageert

Goud staat niet stil, maar het beweegt ook niet altijd mee met wat je verwacht. De World Gold Council meldde op 30 juli 2026 dat de vraag in het tweede kwartaal 1.269 ton was, gelijk aan een jaar eerder. De beleggersvraag via ETF's liet in dat kwartaal een uitstroom van 45 ton zien, terwijl de goudprijs terugviel van de recordniveaus aan het begin van 2026. Dit is een momentopname, geen richting.

Een oud voorbeeld laat zien hoe lang een terugval kan duren. Goud haalde in januari 1980 twee keer een piek van $850 per ounce. Volgens Portfolio Adviser duurde het tot januari 2008 voordat die koers weer werd gehaald, ongeveer 28 jaar later. Gecorrigeerd voor inflatie duurde het tot april 2025. Wie op de top kocht, zat dus decennia vast.

Dat zegt niets over wat er nu gebeurt. Het laat alleen zien dat "goud is veilig" niet hetzelfde is als "goud gaat nooit omlaag".

Manieren om eraan bloot te staan

Fysiek (munten en baren). Je hebt het metaal echt in handen of in een kluis. Kosten: opslag boven de beursprijs bij aankoop, afslag bij verkoop, bewaring en verzekering. Risico's: diefstal, namaak en het gedoe van verkopen.

ETC of ETF. Een ETC (Exchange Traded Commodity) volgt de prijs van goud en wordt op de beurs verhandeld. Xtrackers legt uit dat een fysiek gedekte goud ETC een schuldbewijs is dat verwijst naar de grondstofprijs. Het goud ligt in een kluis, jij kunt het niet laten leveren. De kosten zitten in de jaarlijkse productvergoeding, die het metaalrecht per aandeel geleidelijk verkleint. Stel dat die vergoeding 0,25 procent is (een verzonnen getal): dan betaal je op €10.000 ongeveer €25 per jaar, plus eventuele kosten van je broker. Risico's: geen kapitaalbescherming, prijsschommelingen, valuta en het feit dat je het metaal niet zelf bezit.

Mijnbouwaandelen. Je koopt bedrijven die goud winnen. Zij hebben een hefboom op de goudprijs: een hogere prijs kan een groter deel van de winst worden. Maar kosten, belastingen en royalty's, de kwaliteit van het erts en bestuurlijke keuzes tellen mee. VanEck, dat zelf fondsen op goudmijnen verkoopt, noemt stijgende kosten als bedreiging voor de marges. Dit is dus geen goud, maar een bedrijfsrisico met goud erbij.

Vergeleken met sparen en aandelen

• Goud: geen rente of dividend. De prijs schommelt, soms jarenlang. Bewaren kost geld.
• Spaarrekening: rente, geen koersschommeling, geen bewaarkosten.
• Aandelen: mogelijk dividend en winstgroei, wel koersschommeling.

Een spaarrekening is voor geld dat er morgen moet zijn. Aandelen vertegenwoordigen bedrijven die winst maken. Goud is een bezit zonder uitkering. Het één vervangt het ander niet.

Belasting

Nederland. Gouden munten tellen volgens de regels van 1 januari 2023 niet als contant geld in box 3, ook niet als ze wettig betaalmiddel zijn, meldt Accountancy van Morgen. Ze vallen onder overige bezittingen. Volgens de SRA bedraagt het forfaitaire rendement voor overige bezittingen in 2026 7,78 procent. Je betaalt dus over een fictief rendement, niet over je echte koerswinst. Of baren en een ETC op dezelfde manier worden behandeld kon ik hier niet verifiëren. Raadpleeg de Belastingdienst of een adviseur.

België. KPMG meldt dat sinds 1 januari 2026 een belasting van 10 procent geldt op gerealiseerde winst op financiële activa, met een vrijstelling van €10.000 per jaar. Beleggingsgoud valt volgens de minister van Financiën binnen dat bereik, gouden juwelen niet. Details zoals de behandeling van een ETC kon ik niet verifiëren.

Wat dit is, en niet is

Dit is uitleg. Het is geen advies om goud te kopen of te verkopen en geen verwachting over de prijs.

Bronnen

• World Gold Council, Gold Demand Trends Q2 2026 (30 juli 2026)
• Portfolio Adviser, The lesson in gold of 46 years ago is repeating itself
• Xtrackers (DWS), Wat zijn ETC's
• VanEck, The cost of leverage: gold miners margins matter
• Accountancy van Morgen, Gouden munten en box 3
• SRA, Hoog forfaitair rendement voor gouden munten in box 3
• KPMG, Belgium new capital gains tax approved